Seks en zin in de overgang

Waarom voelt vrijen anders in de overgang?

Vrijen voelt anders omdat je lichaam minder oestrogeen maakt. Thuisarts beschrijft dat je vagina daardoor langzamer vochtig wordt als je zin hebt in seks.

Oestrogeen houdt het slijmvlies van je vagina dik, soepel en vochtig. Als het minder wordt, wordt het slijmvlies dunner en kwetsbaarder, en stroomt er minder bloed naartoe. Je merkt dat vooral bij penetratie: wat vroeger vanzelf ging, vraagt nu meer tijd en aandacht.

Dat gaat geleidelijk. Veel vrouwen merken het eerst als ze na een tijdje niet vrijen weer beginnen, of in een periode met veel stress. Het is geen teken dat er iets mis is met jou of met je relatie. Het is een lichamelijke verandering, en die kun je goed opvangen. Meer over wat er verandert, lees je in vaginale droogheid tijdens de overgang.

Waarom kan seks pijn doen in de overgang?

Seks kan pijn doen omdat een dun, droog slijmvlies sneller schuurt en branderig aanvoelt. Daarbij komt dat angst voor pijn je spieren laat aanspannen, en dat maakt het nog gevoeliger.

Pijn bij het vrijen werkt vaak als een cirkel. Volgens Thuisarts zorgt angst voor pijn ervoor dat je bekkenbodemspieren zich aanspannen. Gespannen spieren maken penetratie nog pijnlijker, en de volgende keer ben je nog alerter. Daarom mag je pijn serieus nemen: je hoeft er niet doorheen te bijten. Hoe je die spieren leert loslaten, lees je bij hoe de bekkenbodem werkt.

Pijn bij het vrijen komt voor, maar de oorzaak is niet bij iedereen hetzelfde. Bij terugkerende pijn helpt een arts of bekkenfysiotherapeut om te begrijpen wat er speelt.

Wat helpt tegen droogheid en pijn bij het vrijen?

Meer tijd, open communicatie en een passend glijmiddel kunnen het comfort verbeteren. Bij aanhoudende pijn is verder kijken belangrijk. Helpt dat niet genoeg, dan zijn er een hormoonvrije gel, vaginale hormonen en bekkenfysiotherapie.

1. Neem de tijd. Opwinding verschilt per moment en persoon. Doe alleen wat prettig aanvoelt en stop als er pijn ontstaat.
2. Gebruik ruim glijmiddel. Een glijmiddel vermindert wrijving. Kies bij voorkeur een middel op waterbasis zonder parfum, warmte- of koeleffect. Gebruik je latexcondooms, kies dan geen olie: volgens de WHO verliest latex door olie snel zijn sterkte.
3. Kijk naar het juiste product. Een vaginale moisturizer is anders dan een uitwendige verzorgingsgel. Welke behandeling passend is bij terugkerende droogheid kun je met je arts bespreken.
4. Vraag naar vaginale hormonen. Helpt dit onvoldoende, dan kan je huisarts estriol of estradiol voor in de vagina voorschrijven. Meer daarover in de mogelijke behandelingen bij vaginale droogheid.
5. Leer je spieren ontspannen. Spannen je spieren zich automatisch aan, dan kan een bekkenfysiotherapeut je leren ze los te laten.

Glijmiddel, gel of hormonen: wat past bij jou?

Dat hangt af van wanneer je last hebt. Merk je het alleen tijdens het vrijen, dan is een glijmiddel vaak genoeg. Voel je je ook overdag droog of schurend, dan heb je meer aan iets wat je regelmatig gebruikt.

Reken op realistische termijnen. Een glijmiddel helpt meteen. Het moment waarop je verbetering merkt, hangt af van het product, de oorzaak en de persoon. Bekkenfysiotherapie is een traject van een aantal weken tot maanden, omdat je spieren iets nieuws leren.

Welk product waarvoor bedoeld is, lees je in verzorgingsgel, glijmiddel of vaginale moisturizer. Een glijmiddel en een vochtinbrengende gel zijn er voor binnenin. Een verzorgingsgel met pepermunt is gemaakt voor je uitwendige huid, voor dat frisse moment na het douchen.

Waarom heb je minder zin in seks in de overgang?

Minder zin heeft bijna altijd meerdere oorzaken tegelijk. Thuisarts noemt onder meer hormonen, ziekte en medicijnen, en in de overgang spelen ook slecht slapen, opvliegers en pijn bij het vrijen mee.

Pijn is daarbij een grote. De voorlichtingssite Vrouwen in de overgang schrijft dat de vagina droger wordt en dat vrijen daardoor pijn kan doen. Als vrijen pijn doet, is het logisch dat je er minder zin in krijgt. Je lichaam leert dan: dit is niet fijn. Er zijn manieren om met droogheid en pijn om te gaan. Je hoeft niet te forceren dat zin vanzelf terugkomt: intimiteit blijft persoonlijk.

Als veranderingen in je zin in seks je bezighouden, kun je dat bespreken met je huisarts. Er bestaan verschillende vormen van begeleiding en behandeling; hormoonbehandelingen horen altijd bij een persoonlijk medisch gesprek.

Hoe maak je weer ruimte voor intimiteit?

Door de druk eraf te halen en er samen tijd voor te maken. Thuisarts geeft een paar eenvoudige adviezen die echt verschil maken.

• Maak tijd voor elkaar. Ook zonder dat het op seks uit hoeft te lopen. Samen in bad, een massage of gewoon lang tegen elkaar aan liggen telt ook.
• Plan de seks. Dat klinkt weinig spontaan, maar het voorkomt dat het er steeds bij inschiet. En je kunt er alvast naar uitkijken.
• Praat erover. Vertel je partner wat er verandert en wat wel fijn voelt. Veel partners zijn opgelucht dat het niet aan hen ligt.
• Vraag hulp als je er samen niet uitkomt. Via de huisarts kun je een verwijzing krijgen naar een seksuoloog.

Je fijn voelen in je eigen lichaam helpt ook. Een vast moment voor jezelf, zoals rustig douchen, je huid verzorgen of even bewegen, maakt dat je je zelfverzekerder voelt. En wie zich prettig voelt in haar lijf, staat ook makkelijker open voor intimiteit.

Verder lezen

• Pijn bij vrijen: informatie van Thuisarts
• Het verschil tussen glijmiddel en verzorgingsgel
• Verzorging van de vulva na de overgang