Verzorgingsgel, glijmiddel of vaginale moisturizer?

Wat is het verschil tussen een glijmiddel, een moisturizer en een verzorgingsgel?

Het verschil zit in het doel en de plek. Een glijmiddel maakt seks soepeler, een moisturizer houdt droog slijmvlies in je vagina langer vochtig, en een verzorgingsgel verzorgt de huid aan de buitenkant.

Daarnaast verschillen ze in hoe ze op de markt komen. Een glijmiddel en een moisturizer zijn vaak een medisch hulpmiddel, herkenbaar aan het CE-teken met een nummer. Een verzorgingsgel is cosmetica: een product voor de huid, net als je bodylotion of gezichtscrème. In de tabel zie je de verschillen naast elkaar.

Een handige manier om het te onthouden: glijmiddel is voor het moment, een moisturizer is voor binnen, en een verzorgingsgel is voor buiten en voor jezelf. Wil je precies weten waar de grens tussen binnen en buiten ligt? Lees dan het verschil tussen vulva en vagina.

Welk product past bij jouw situatie?

Dat hangt af van wat je merkt en wanneer. Schuurt het vooral bij seks, dan begin je met een glijmiddel. Voelt je vagina ook overdag droog, dan past een moisturizer beter.

Herken je jezelf in meer dan één rij? Dat is heel gewoon. Veel vrouwen gebruiken een moisturizer voor het dagelijkse comfort en een glijmiddel op de avonden dat ze vrijen. Geef je borstvoeding, dan lees je meer in vaginale droogheid tijdens borstvoeding.

Welk glijmiddel kies je?

Voor de meeste vrouwen is een glijmiddel op waterbasis zonder geur de beste start. Wil je dat het langer glad blijft, dan is siliconenbasis een goede keuze.

Kijk daarnaast naar wat er in het glijmiddel zit. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert te letten op de osmolaliteit, een maat voor hoeveel opgeloste deeltjes erin zitten. Een glijmiddel met een heel hoge osmolaliteit, vaak door veel glycerine of propyleenglycol, kan vocht uit het slijmvlies trekken en het irriteren. Niet elk merk vermeldt dit. Producten die het wel doen en dicht bij de waarden van het lichaam zitten, zijn de fijnste keuze bij gevoelig slijmvlies.

Een paar praktische tips:

• Begin met weinig. Een klein beetje is vaak genoeg. Droogt een glijmiddel op waterbasis op, dan breng je gewoon wat extra aan.
• Kies zonder extraatjes. Smaakjes, kleurstoffen en warmte- of tintelende effecten zijn leuk, maar een gevoelig slijmvlies houdt het liefst van eenvoud.
• Zet het binnen handbereik. Naast het bed, zodat je het moment niet hoeft te onderbreken.

Thuisarts raadt glijmiddelen met zaaddodend middel af als je last hebt van irritatie of afscheiding.

Welk glijmiddel kun je met een condoom gebruiken?

Met een latexcondoom gebruik je een glijmiddel op water- of siliconenbasis. Olie, kokosolie, vaseline en babyolie verzwakken latex, waardoor een condoom kan scheuren.

Dat geldt ook voor dingen die je misschien niet direct als olie ziet, zoals een vette zalf of een bodylotion met olie erin. Gebruik je een condoom om zwangerschap of een soa te voorkomen, dan wil je dat hij heel blijft. Een glijmiddel op waterbasis is de veiligste keuze: dat werkt met elk condoom en elk speeltje. Verzorgingsproducten voor de huid, zoals een verzorgingsgel, zijn gemaakt voor de buitenkant en zijn niet getest in combinatie met condooms. Voor het vrijen zelf pak je dus het glijmiddel.

Wat doet een vaginale moisturizer tegen droogheid?

Een vaginale moisturizer houdt het slijmvlies in je vagina langer vochtig, ook als je niet vrijt. Bij droogheid door de overgang is zo'n hormoonvrije gel volgens Thuisarts de eerste stap.

Je koopt een moisturizer zonder recept bij de apotheek of drogist. Vaak zit er hyaluronzuur in, een stof die veel water vasthoudt. Thuisarts adviseert om de gel twee keer per dag aan te brengen bij de ingang van de vagina en op de binnenste schaamlippen. Het is een middel voor regelmatig gebruik: het werkt het best als je het een vast onderdeel van je dag maakt, niet alleen op de avonden dat je vrijt.

1. Kies een hormoonvrije gel. Bijvoorbeeld met hyaluronzuur, bij apotheek of drogist.
2. Breng hem regelmatig aan. Volgens de bijsluiter, of zoals Thuisarts adviseert twee keer per dag bij de ingang van je vagina.
3. Combineer met glijmiddel bij seks. De moisturizer zorgt voor het dagelijkse comfort, het glijmiddel voor het moment zelf.
4. Kijk na een paar weken hoe het gaat. Is het nog steeds droog of pijnlijk, bespreek het dan met je huisarts.

Helpt een moisturizer onvoldoende, dan kan de huisarts een hormooncrème voorschrijven. De NHG-Standaard De overgang ziet de hormoonvrije gel en vaginale hormonen als gelijkwaardige opties, waartussen jij en je huisarts samen kiezen. Meer hierover lees je in vaginale droogheid in de overgang. Gaat droogheid samen met pijn, wondjes, bloedverlies of afwijkende afscheiding, laat dan je huisarts even meekijken.

Wat doet een uitwendige verzorgingsgel voor je huid?

Een uitwendige verzorgingsgel houdt de huid van je vulva soepel en zacht, en geeft je direct een heerlijk fris gevoel. Het is verzorging voor de buitenkant, net zoals je je gezicht of benen insmeert.

De huid van je vulva krijgt de hele dag veel te verduren: ondergoed dat schuurt, zweten bij het sporten, ontharen en wassen. Een verzorgingsgel geeft die huid wat extra aandacht. Wat je voelt, hangt af van de ingrediënten:

• Menthol of pepermuntolie geeft een verkoelend, licht tintelend en fris gevoel. Meer daarover lees je in waarom menthol en pepermunt koel en tintelend voelen.
• Hamamelis laat het huidoppervlak licht samentrekken, waardoor je huid strakker aanvoelt.
• Aloë, allantoïne, kamille en calendula houden de huid zacht en verzorgd.

Juist dat koele, frisse gevoel maakt een verzorgingsgel zo fijn voor de buitenkant. Binnenin, op het slijmvlies, kan het te intens zijn, en dat geldt ook voor je partner. Daarom smeer je hem op je vulva en houd je hem buiten je vagina. Veel vrouwen maken er een vast moment van: na het douchen of na het sporten even tijd voor jezelf. Dat kleine ritueel geeft je een fris en zelfverzekerd gevoel voor de rest van de dag.

Kun je ze combineren?

Ja, ze vullen elkaar goed aan. Elk product heeft zijn eigen moment, dus ze zitten elkaar niet in de weg.

Een voorbeeld van hoe zo'n dag eruit kan zien: 's ochtends na het douchen een beetje verzorgingsgel op je vulva voor dat frisse gevoel. 's Avonds de moisturizer bij de ingang van je vagina, als je die gebruikt tegen droogheid. En op de avonden dat je vrijt, ligt het glijmiddel klaar naast het bed. Zo heeft elk product zijn eigen plek en zijn eigen taak.

Ben je benieuwd naar een nieuw product maar reageert je huid snel? Begin rustig en wees je ervan bewust dat een kleine huidtest niet alles voorspelt. Lees meer bij de patchtest voor intieme producten.

Veelgestelde vragen

Mag ik kokosolie als glijmiddel gebruiken?

Niet met latexcondooms, want olie verzwakt latex. Zonder condoom kan het, maar sommige vrouwen krijgen er irritatie van.

Is een glijmiddel nodig na de bevalling?

Tijdens borstvoeding is de vagina vaak droger. Thuisarts adviseert dan een glijmiddel op waterbasis. Dat is heel normaal en meestal tijdelijk.

Kan een verzorgingsgel op een geschoren huid?

Ja, zodra je huid weer rustig is. Direct na het scheren is de huid soms gevoelig, dus wacht dan even of kies het moment na het douchen de volgende dag.

Verder lezen

Meer lezen over dit onderwerp

• De Gynaecoloog – huidverzorging en seksualiteit
• ACOG – vaginale droogheid