Vaginaal douchen, stomen en andere trends: wat je vagina echt nodig heeft

Moet je je vagina van binnen schoonmaken?

Nee. Je vagina maakt zichzelf schoon met afscheiding en een eigen, licht zure omgeving vol melkzuurbacteriën. Alleen de buitenkant, je vulva, was je, en daarvoor is lauw water genoeg.

Die melkzuurbacteriën houden de vagina licht zuur, en daarin krijgen ziekmakers weinig kans. Afscheiding voert oude cellen en bacteriën vanzelf naar buiten. Dat systeem werkt het best als je het met rust laat. Een licht eigen geurtje en wat afscheiding horen erbij en zijn een teken dat alles goed werkt.

Hoe dat evenwicht precies werkt, lees je in het vaginale microbioom en melkzuurbacteriën uitgelegd.

Waarom raden artsen vaginaal spoelen af?

Omdat spoelen het natuurlijke evenwicht in je vagina verstoort en samenhangt met meer infecties. Thuisarts raadt het af, ook spoelen met melkzuur, en de NVOG noemt vaginale douches bij de dingen die je beter niet gebruikt.

Bij vaginaal douchen spoel je de vagina van binnen, met water of een middel zoals azijn, melkzuur of een kant-en-klare spoeling. Het idee is dat je zo geur of afscheiding weghaalt. Volgens het Amerikaanse Office on Women's Health is dit bekend:

• Vrouwen die vaak spoelen (één keer per week) hebben vijf keer zo vaak bacteriële vaginose.
• Spoelen kan bacteriën hoger in je bekken duwen, naar baarmoeder en eileiders. Dat kan een bekkenontsteking geven.
• Spoelen hangt samen met buitenbaarmoederlijke zwangerschap, vroeggeboorte en soa's.
• Spoelen kan klachten van een infectie verbergen, zodat je later naar de dokter gaat.

In de Verenigde Staten spoelt bijna één op de vijf vrouwen van 15 tot 44 jaar, en de meeste artsen raden het af. Je vagina zorgt zelf voor zijn evenwicht, en daar hoef je niets aan te doen.

Helpt vaginaal stomen ergens tegen?

Daar is geen bewijs voor. Wel kan stoom de dunne huid van je vulva verbranden.

Bij vaginaal of 'yoni' stomen zit je boven een bak met heet water en kruiden. Het wordt aangeprezen om te reinigen, te ontspannen of zelfs een verzakking te verhelpen. Er is een gepubliceerd geval van een vrouw van 62 die tweedegraads brandwonden opliep na vaginaal stomen. Ze probeerde zo haar verzakking te verminderen (Robert, 2019). De huid en slijmvliezen van je vulva zijn dun en gevoelig, en stoom kan daar echt schade geven.

Zoek je vooral ontspanning? Dan geeft een warme douche, een rustige ademhalingsoefening of een kwartiertje voor jezelf hetzelfde gevoel, zonder risico. Heb je last van een zwaar gevoel of een balletje in je vagina, dan denkt je huisarts graag met je mee. Bekkenbodemtraining of een pessarium kunnen dan opties zijn. Lees meer over verzakking herkennen.

Werken yoni-eieren voor je bekkenbodem?

Daar is geen medische onderbouwing voor. Je bekkenbodem train je het best met gerichte oefeningen, eventueel met hulp van een bekkenfysiotherapeut.

Yoni-eieren zijn eivormige stenen die je in je vagina draagt. Ze worden aangeprezen voor een sterkere bekkenbodem en vaak gepresenteerd als oud Chinees geheim. Gynaecoloog Jen Gunter en archeoloog Sarah Parcak bekeken meer dan 5.000 jade voorwerpen in vier Chinese kunst- en archeologische collecties. Ze vonden geen enkel jade ei voor vaginaal gebruik. In de Verenigde Staten kreeg een verkoper van zulke eieren een boete van 145.000 dollar vanwege onbewezen claims.

Wil je met een hulpmiddel trainen, bijvoorbeeld omdat je je spieren moeilijk voelt? Welke hulpmiddelen er zijn en wat ze doen, lees je bij kegelballen, vaginale kegels en apps.

Heb je intieme sprays of doekjes nodig voor een fris gevoel?

Nee. Lauw water en luchtig, katoenen ondergoed zijn genoeg om je fris te voelen. Thuisarts, de NVOG en de NHS adviseren om geparfumeerde zeep, intieme deodorant, sprays en geurdoekjes op je vulva te laten staan.

De reden is dat geurstoffen en sommige conserveermiddelen bekende oorzaken zijn van irritatie en allergie op de dunne huid van de vulva. Een Canadees onderzoek (Crann en O'Doherty, 2018) bij 1.435 vrouwen vond dat ruim 95 procent een of meer intieme producten gebruikte, en dat gebruiksters vaker een genitale klacht hadden. De onderzoekers wijzen erop dat niet duidelijk is wat oorzaak en wat gevolg is. Misschien grijpen vrouwen met klachten juist vaker naar zulke producten.

Gebruik je graag iets met een geur? Kies dan een product voor de uitwendige huid, gebruik het niet in de vagina en test het eerst op een klein stukje huid. Het verschil tussen parfumvrij en geurstofvrij lees je bij parfumvrij, geurstoffen en allergenen.

Welke huismiddeltjes kun je beter laten liggen?

Yoghurt, knoflook, theeboomolie, probiotica en melkzuur in je vagina. Thuisarts raadt ze allemaal af.

Begrijpelijk dat je naar de keukenkast grijpt als het jeukt of anders ruikt, zeker op een zondagavond. Maar een middel dat niet helpt, stelt de echte oplossing alleen uit.

Hoe voel je je op een eenvoudige manier fris?

Door je vulva één keer per dag met lauw water te wassen, goed droog te deppen en luchtig ondergoed te dragen. Je vagina laat je met rust, je verzorging houd je aan de buitenkant.

1. Was je vulva met lauw water. Eén keer per dag is genoeg, bijvoorbeeld onder de douche. Spoel van voren naar achteren.
2. Dep droog. Met een zachte handdoek, zonder te wrijven. Een vochtige huid in een strakke broek voelt minder fris.
3. Kies luchtig ondergoed. Katoen ademt, en een schone onderbroek per dag doet veel voor je frisse gevoel.
4. Verschoon na het sporten. Trek na het sporten of op een warme dag een droge onderbroek aan.
5. Maak er een moment voor jezelf van. Een paar minuten aandacht voor je huid na het douchen voelt fijn en geeft rust.

Meer over wassen met water, zeep of wasgel lees je in je intieme zone wassen.

Wat doe je als je een trend wilde proberen voor een klacht?

Dan is de huisarts de snelste weg naar een oplossing. Veel vrouwen grijpen naar een spoeling of spray omdat er iets anders voelt of ruikt, terwijl een diagnose die klacht vaak snel en eenvoudig oplost.

Je huisarts krijgt deze vragen elke dag. Er is niets geks aan, en je hoeft je er echt niet voor te schamen.

Veelgestelde vragen

Is vaginaal spoelen met alleen water wel oké?

Thuisarts en de NVOG raden spoelen en vaginale douches af. Je vagina maakt zichzelf schoon. Spoel alleen de buitenkant, je vulva, met lauw water.

Mag ik na de seks even spoelen?

Je vulva afspoelen met lauw water of even plassen na de seks is prima. Van binnen spoelen is niet nodig: je vagina ruimt zelf op.

Is een eigen geurtje normaal?

Ja. Elke vagina heeft een licht eigen geurtje, dat door je cyclus, sporten of seks wat kan veranderen. Pas als de geur sterk verandert, bijvoorbeeld vissig wordt, is het slim om te laten kijken.

Verder lezen

• Fabels over intieme hygiëne: wat wél waar is
• Intieme verzorging: wat je vulva en vagina wel en niet nodig hebben

Meer lezen over dit onderwerp

• De Gynaecoloog – verzorging van de vulva
• Office on Women's Health – vaginal douching